Dünyada QÄ°ÇS-É™ yeni yoluxma halları durmadan azalır

Tarix : 2019/11/27 14:05     Kateqoriya : SƏHÄ°YYƏ    


	Dünyada QÄ°ÇS-É™ yeni yoluxma halları durmadan azalır

Son illÉ™r QÄ°ÇS-É™ yeni yoluxma halları tÉ™dricÉ™n azalır. Lakin bu tendensiya xÉ™stÉ™liyin sürÉ™tlÉ™ artdığı Şərqi Avropa vÉ™ MÉ™rkÉ™zi Asiya ölkÉ™lÉ™rindÉ™ müÅŸahidÉ™ olunmur.

Bu mÉ™lumatlar BMT-nin QÄ°ÇS üzrÉ™ Vahid Proqramının (UNAID) hesabatında yer alıb. Bu sÉ™nÉ™d dekabrın 1-dÉ™ qeyd olunacaq Dünya QÄ°ÇS-lÉ™ MübarizÉ™ Günü É™rÉ™fÉ™sindÉ™ dÉ™rc olunub. Onun müÉ™lliflÉ™ri É™mindirlÉ™r ki, immunçatışmazlığı virusu ona yoluxanların vÉ™ ictimai təşkilatların xÉ™stÉ™lik barÉ™sindÉ™ informasiya É™ldÉ™ edÉ™ bildiklÉ™ri bölgÉ™lÉ™rdÉ™, xÉ™stÉ™lÉ™rin zÉ™ruri tibbi xidmÉ™t aldıqları vÉ™ heç bir tÉ™hqirÉ™, ayrı-seçkiliyÉ™ mÉ™ruz qalmadığı yerlÉ™rdÉ™ azalır.

UNAIDS təşkilatının icraçı direktoru Vinni Byanima yeni hesabatın Keniyada tÉ™qdimatı mÉ™rasimindÉ™ deyib: “Ayrı-ayrı insanların vÉ™ vÉ™tÉ™ndaÅŸ cÉ™miyyÉ™tinin hüquq vÉ™ imkanlarının olduÄŸu yerlÉ™rdÉ™ hÉ™r ÅŸey müsbÉ™t istiqamÉ™tdÉ™ dÉ™yiÅŸir”.

Hesabatda qeyd olunur ki, bütün dünyada QÄ°ÇS-É™ yoluxma halları, bu xÉ™stÉ™liklÉ™rdÉ™n ölÉ™nlÉ™rin sayı durmadan azalır. Ä°ndi daha çox insan müalicÉ™ olunmaq imkanına malikdir. Lakin epidemiya hÉ™lÉ™ yayılmaqdadır: 2018-ci ildÉ™ 1,7 milyon insan bu virusa yoluxub. Eyni zamanda, bu göstÉ™rici 2010-cu il ilÉ™ müqayisÉ™dÉ™ 16 faiz azdır. Azalma É™sasÉ™n Şərqi vÉ™ CÉ™nubi Afrika ölkÉ™lÉ™rindÉ™ baÅŸ verib. Bu regionlarda yeni yoluxma halları 28 faiz azalıb.

Amma Şərqi Avropa vÉ™ MÉ™rkÉ™zi Asiya ölkÉ™lÉ™rindÉ™ hÉ™min dövrdÉ™ tÉ™hlükÉ™li virusa yoluxanların illik sayında 29 faiz artım olub. Bu mÉ™nfi göstÉ™rici Yaxın Şərq vÉ™ Åžimali Afrikada 10 faiz, Latın Amerikasında 7 faiz təşkil edir.

QÄ°ÇS-É™ yeni yoluxma hallarının yarıdan çoxu narkotik maddÉ™ istifadÉ™çilÉ™rinin, gey vÉ™ transgender qadınların, seks iÅŸçilÉ™rinin vÉ™ onların müÅŸtÉ™rilÉ™rinin payına düÅŸür. Vinni Byanima É™mindir ki, onların hüquq vÉ™ imkanlarının geniÅŸlÉ™ndirilmÉ™si dÉ™ epidemiyaya son qoymaÄŸa kömÉ™k edÉ™cÉ™k. O É™lavÉ™ edib: “Sosial É™dalÉ™tsizlik, bÉ™rabÉ™rsizlik, hÉ™mçinin tÉ™qib vÉ™ ayrı-seçkilik QÄ°ÇS-É™ qarşı gÉ™lÉ™cÉ™k mübarizÉ™yÉ™ vÉ™ dayanıqlı inkiÅŸaf HÉ™dÉ™flÉ™rinÉ™ nail olmaÄŸa É™ngÉ™l törÉ™dir”.

2019-cu ildÉ™ dünyada QÄ°ÇS-É™ yoluxanların sayı 37,9 milyon nÉ™fÉ™rdir. Onlardan 24,5 milyonu müalicÉ™ olunur. EkspertlÉ™r qeyd edirlÉ™r ki, retrovirus preparatlarının É™lçatan olması sayÉ™sindÉ™ bu xÉ™stÉ™likdÉ™n ölÉ™nlÉ™rin sayı da azalır.

Könüllülük vÉ™ gizlilik É™sasında QÄ°ÇS testlÉ™ri ilÉ™ baÄŸlı yeni yanaÅŸmalar bir çox insana xÉ™stÉ™liyi ilkin mÉ™rhÉ™lÉ™dÉ™ aÅŸkar etmÉ™yÉ™ vÉ™ erkÉ™n müalicÉ™yÉ™ baÅŸlamaqla ayrı-seçkiliyÉ™ mÉ™ruz qalmamaÄŸa imkan verir. Lakin cÉ™miyyÉ™tdÉ™ ayrı-seçkilik vÉ™ bÉ™rabÉ™rsizliyin olması virusun yayılmasının qarşısını almaÄŸa mane olur. HÉ™r hÉ™ftÉ™ 15-24 yaÅŸ arasında olan 6 minÉ™ yaxın gÉ™nc qadın virusa yoluxur. 2018-ci ildÉ™ 14 yaşınadÉ™k 160 min uÅŸaq da QÄ°ÇS virusunun daşıyıcısına çevrilib. Bu gün UNICEF-in dÉ™rc etdiyi yeni hesabatda qeyd olunur ki, hÉ™r gün bu amansız xÉ™stÉ™likdÉ™n 320, hÉ™r saat isÉ™ 13 uÅŸaq vÉ™ yeniyetmÉ™ ölür.

UNAIDS QÄ°ÇS-lÉ™ mübarizÉ™ni güclÉ™ndirmÉ™yÉ™, bu mÉ™qsÉ™dlÉ™r üçün daha çox vÉ™sait ayırmaÄŸa vÉ™ bu problemlÉ™ məşğul olan ictimai təşkilatlara, habelÉ™ xÉ™stÉ™lÉ™rin özlÉ™rinÉ™ hÉ™r cür dÉ™stÉ™k göstÉ™rmÉ™yÉ™ çağırıb.

AZƏRTAC